آنان را دوباره مىنوشتند . آنگاه بايد در نظر داشت كه كشف روايت قصّهء سامرى توفان منجر به پيدايى اين فرضيه شد كه قدمت آن بسى پيشتر از زمان اشغال وادى فرات توسط ساميان بوده است و چنين مىنمايد كه ساميان اين قصه را پس از هجرت به وادى فرات از سومريان « 1 » گرفته باشند كه پيش از آنان در آن منطقه مىزيستند « 2 » . اما اينكه واقعا سبب وقوع و خروش تندباد چه بوده است ، درك آن ( بويژه براى ما كه در سرزمينى زندگى مىكنيم كه همواره - همچو بخش جنوبى عراق - شاهد خروش ناگهانى رودها هستيم ) چندان دشوار نيست . امّا بىترديد وقوع چنين توفان بزرگى كه در منابع سومرى و بابلى از آن سخن رفته ، رخداد سترگى بوده كه پيش از چيرگى انسان بر رودها ، همچو بستن سدّ و برخى كانال كشىها براى آبيارى اتفاق افتاده است ، چنان كه از روايات بر مىآيد ، بارش باران سيل آسا قرين تندبادهاى ويرانگر بوده است « 3 » . قصّهء سومرى توفان ، چند رخداد مهمّ را در بر دارد ، چنان كه نخستين مطلبى كه از خواندن خطوط آن مىتوان دريافت ، به آفرينش انسان و گياه و حيوان و به اصل ملكى آسمانى ( فرشته گون ) مربوط مىشود ، افزون بر آنكه از پنج شهر موجود پيش از وقوع توفان نيز سخن گفته است ، امّا با تأسف بايد گفت كه از مجموعهء الواح در بر دارندهء قصه تنها يك صفحه بر جاى مانده است و حتى آن هم ناقص بوده و تنها يك سوّم پايانى آن را شامل مىشود ، چنان كه مقدمه و مؤخرهء ويژهء چنين نصّ مهمى از بين رفته است . از اين روى ، متن در بيشتر موارد

--> ( 1 ) . مورّخان در اين باره كه سومريان غير سامى بوده‌اند ، اتفاق نظر دارند و آنان زبانى بيگانه و بىشباهت به زبان‌هاى سامى داشته‌اند و معلوم نيست كه چه زمانى به وادى رافدين آمده‌اند . اگر چه برخى معتقدند كه آنان در قرون آغازين هزارهء چهارم ق . م به اين سرزمين آمده‌اند ( AJA , 52 , 1948 , p . 156 - 164 ) همچنين دربارهء تعيين موطن اصلى آنان هم اختلاف نظر وجود دارد ، از اسطوره‌هاشان چنين بر مىآيد كه اينان از جنوب آمده‌اند ؛ از اين روى گروهى بر اين باورند كه آنان از منطقه‌اى واقع در شمال هند و ميان افغانستان و بلوچستان از طريق خليج فارس به اين سرزمين كوچيده‌اند ، آن هم وقتى كه مدتى در غرب ايران سكونت گزيدند ( عبد العزيز صالح ، الشرق الادنى القديم ، 1 / 838 ; E . A . Speiserl The Sumerian problem ) Revieved امّا گروهى ديگر معتقدند كه آنان از آن سوى قفقاز يا آن سوى درياى قزوين ( خزر ) آمده‌اند . « روتزنى » معتقد است كه آنان از آسياى صغير و برخى ديگر معتقدند كه از سند آمده‌اند ( احمد فخرى ، دراسات فى تاريخ الشرق القديم ، ص 28 ) ، امّا طه باقر ( پيشين ، ص 89 - 90 ) بر اين باور است كه آنان قومى بودند كه در روزگاران پيش از تاريخ در عراق مىزيستند و تمدن آنان در آن سرزمين اصيل است و حتى شايد بتوان سومريان را صاحبان تمدن « العبيد » دانست . به رغم آنكه نمىدانيم صاحبان اين تمدن به چه زبانى سخن مىگفته‌اند . ( 2 ) . جميز فريزر ، پيشين ، ص 103 . ( 3 ) . مجلة سومر ، ج 7 ، شماره 1 .